Quyết định được ban hành trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang triển khai tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV và Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
Theo Quyết định số 198-QĐ/TW, Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế gồm 37 đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các ban, bộ, ngành Trung ương và lãnh đạo một số địa phương trọng điểm. Đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam làm Trưởng Ban Chỉ đạo. Đồng chí Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ làm Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo. Các đồng chí Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội và Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư làm Phó Trưởng Ban Chỉ đạo. Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao làm Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo.
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trực tiếp làm Trưởng Ban Chỉ đạo cho thấy vị trí đặc biệt quan trọng của công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước. Đối ngoại không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mà ngày càng trở thành một động lực trực tiếp để tạo lập môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ nguồn lực bên ngoài, nâng cao vị thế quốc gia và phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Các thành viên trong Ban Chỉ đạo
Điểm nổi bật của Quyết định số 198-QĐ/TW là tư duy điều phối liên ngành, liên lĩnh vực rất rõ. Thành phần Ban Chỉ đạo không chỉ gồm các cơ quan phụ trách đối ngoại, quốc phòng, an ninh, mà còn có các cơ quan phụ trách kinh tế, tài chính, khoa học và công nghệ, công thương, nông nghiệp, môi trường, xây dựng, nội vụ, tư pháp, y tế, giáo dục, văn hóa, dân tộc, tôn giáo và lãnh đạo các thành phố lớn. Điều này phản ánh một thực tiễn mới: hội nhập quốc tế ngày nay không còn bó hẹp trong lĩnh vực ngoại giao truyền thống, mà đã mở rộng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống quốc gia.
Đáng chú ý, Quyết định thành lập các Ban Công tác liên ngành về đối ngoại và hội nhập quốc tế trên ba nhóm lĩnh vực lớn: kinh tế và khoa học - công nghệ; chính trị, quốc phòng, an ninh; văn hóa, xã hội, giáo dục - đào tạo. Đây là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, thực chất và hiệu quả. Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tri thức đang trở thành động lực phát triển chủ yếu, đối ngoại phải góp phần mở rộng không gian phát triển, kết nối nguồn lực, công nghệ, tri thức, thị trường và các chuẩn mực quản trị tiên tiến cho đất nước.
Từ năm 2025 đến nay, nhiều chủ trương lớn của Đảng đã tạo nên khung định hướng mới cho công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 59-NQ/TW xác định hội nhập quốc tế là động lực chiến lược, yêu cầu chuyển mạnh từ tham gia hội nhập sang chủ động dẫn dắt, đóng góp, định hình các tiến trình hợp tác phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc. Quy định số 392-QĐ/TW tiếp tục khẳng định nguyên tắc quản lý thống nhất hoạt động đối ngoại dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí đột phá phát triển. Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục mở rộng yêu cầu hội nhập kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát huy vai trò doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Nhìn trong tổng thể đó, Quyết định số 198-QĐ/TW không chỉ là việc kiện toàn một thiết chế chỉ đạo ở Trung ương. Sâu xa hơn, đây là bước hoàn thiện quan trọng về phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác đối ngoại trong giai đoạn mới: thống nhất hơn về chỉ đạo, đồng bộ hơn về phối hợp, rõ hơn về trách nhiệm và thực chất hơn về hiệu quả.
Đối ngoại trong kỷ nguyên mới phải phục vụ trực tiếp cho phát triển. Mỗi hoạt động đối ngoại cần hướng đến những kết quả cụ thể: mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, tranh thủ viện trợ và nguồn lực quốc tế, tiếp nhận tri thức và công nghệ mới, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, quảng bá văn hóa, thúc đẩy du lịch, bảo vệ công dân, bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao uy tín đất nước. Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với cả Trung ương và địa phương trong triển khai hội nhập quốc tế.
Đối với các địa phương, Quyết định số 198-QĐ/TW có ý nghĩa rất thiết thực. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được vận hành, yêu cầu phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản trị đặt ra ngày càng cao, công tác đối ngoại địa phương càng cần được triển khai thống nhất, đúng định hướng, đúng thẩm quyền và gắn chặt với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Với tỉnh Tuyên Quang, việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 83-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế giai đoạn 2026-2030. Trọng tâm là chuyển mạnh từ đối ngoại giao lưu, thiết lập quan hệ sang đối ngoại phục vụ phát triển; lấy ngoại giao kinh tế làm trọng tâm; hợp tác quốc tế, văn hóa, du lịch, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo và viện trợ phi chính phủ nước ngoài làm những hướng đi thiết thực; đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh, chủ quyền biên giới quốc gia và bảo vệ lợi ích của địa phương trong tổng thể lợi ích quốc gia - dân tộc.
Có thể nói, Quyết định số 198-QĐ/TW là một quyết định mang tính chiến lược, thể hiện rõ tư duy mới của Đảng về đối ngoại và hội nhập quốc tế: đối ngoại phải toàn diện hơn, hiện đại hơn, chủ động hơn và gắn chặt hơn với phát triển đất nước. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gay gắt, các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, việc hình thành một cơ chế chỉ đạo thống nhất ở cấp cao nhất sẽ góp phần tăng cường năng lực dự báo, điều phối, xử lý các vấn đề đối ngoại lớn, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển.
Từ dấu mốc Quyết định số 198-QĐ/TW, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế bước vào một giai đoạn mới với yêu cầu cao hơn, trách nhiệm lớn hơn và không gian hành động rộng mở hơn. Đó là giai đoạn đối ngoại không chỉ đồng hành, mà phải đi đầu trong mở đường, kết nối nguồn lực, nâng tầm vị thế quốc gia, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Phương Thuận
