Điều Chỉ thị 56 nhấn mạnh là việc ký kết và triển khai các cam kết quốc tế phải bảo đảm thực chất, khả thi, tránh hình thức, gắn chặt với lợi ích quốc gia - dân tộc và yêu cầu phát triển của từng địa phương. Tại Tuyên Quang, yêu cầu này đang được các cấp, ngành tập trung triển khai, trong đó chú trọng rà soát, nâng cao chất lượng công tác ký kết và tổ chức thực hiện các thỏa thuận hợp tác quốc tế, bảo đảm mỗi nội dung hợp tác sau ký kết đều có lộ trình triển khai cụ thể và mang lại hiệu quả thực tế.
Từ “số lượng cam kết” đến “giá trị thực tiễn”
Qua rà soát cho thấy, trước đây ở nhiều địa phương vẫn còn tình trạng ký kết nhiều văn bản hợp tác nhưng triển khai chậm, hiệu quả chưa tương xứng, có những thỏa thuận kéo dài nhiều năm nhưng chưa chuyển hóa thành chương trình, dự án cụ thể. Chỉ thị số 56 đặt ra yêu cầu phải khắc phục tư duy hình thức, chạy theo số lượng; đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình đàm phán, ký kết và tổ chức thực hiện cam kết quốc tế.
Thực hiện tinh thần đó, UBND tỉnh Tuyên Quang đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn rà soát toàn bộ các thỏa thuận quốc tế, bản ghi nhớ hợp tác còn hiệu lực; đánh giá cụ thể kết quả thực hiện, những khó khăn, vướng mắc và chủ động xử lý các nội dung không còn phù hợp sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, hợp nhất đơn vị hành chính. Tỉnh không ký kết bằng mọi giá. Các thỏa thuận quốc tế mới phải gắn với nhu cầu phát triển thực tế của địa phương, phục vụ trực tiếp cho các lĩnh vực như thương mại biên giới, logistics, du lịch, chuyển đổi số, nông nghiệp và nâng cao đời sống Nhân dân…
Qua đó có thể thấy hoạt động đối ngoại của tỉnh đang chuyển dần từ cách làm nặng về hành chính sang hướng phục vụ phát triển, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo cho chất lượng hợp tác quốc tế.
Thực tiễn tại Tuyên Quang cho thấy, công tác ký kết và triển khai các thỏa thuận quốc tế thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực theo hướng thực chất, hiệu quả hơn. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2025, tỉnh đã ký 14 thỏa thuận, biên bản hợp tác với các đối tác nước ngoài, trong đó có tới 86% được ký với các địa phương, cơ quan đối đẳng phía Trung Quốc. Điều này thể hiện rõ tỉnh coi trọng và tăng cường hợp tác thực chất với các địa phương láng giềng, nhất là trong các lĩnh vực thương mại biên giới, giao lưu Nhân dân, nông nghiệp và phát triển kết nối hạ tầng.
Năm 2025, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh cùng các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh đã ký mới 27 thỏa thuận, biên bản ghi nhớ, biên bản hợp tác với các đối tác nước ngoài; trong đó có 07 thỏa thuận quốc tế và 20 biên bản ghi nhớ, biên bản hợp tác. Trong số này, có 16 thỏa thuận ký với các địa phương, cơ quan đối đẳng của Trung Quốc, chiếm 60%; 11 thỏa thuận còn lại được ký với các đối tác nước ngoài khác, chiếm 40%.
Hiện nay, tỉnh hiện đang tiếp tục kế thừa và triển khai 48 thỏa thuận, biên bản hợp tác đã được ký kết trước đó, qua đó tạo nền tảng ổn định để mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế theo chiều sâu.
Đ/c Hoàng Gia Long, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh ký kết Thỏa thuận hợp tác giữa UBND tỉnh Hà Giang với Tổ chức Fauna & Flora International (FFI) về bảo tồn Vọoc mũi hếch và các loài thực vật nguy cấp tại Hà Giang, giai đoạn 2022 - 2027
Hợp tác với Trung Quốc ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất
Các nội dung hợp tác giữa tỉnh Tuyên Quang với các địa phương của Trung Quốc thời gian qua không chỉ mở rộng về số lượng mà còn ngày càng đa dạng, thực chất và bám sát yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Một trong những điểm mới nổi bật là hợp tác trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Tiêu biểu là Thỏa thuận về tăng cường giao lưu và hợp tác thanh niên trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo giữa Đoàn Thanh niên các tỉnh, thành phố Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hải Phòng với Khu Đoàn Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Đây được xem là bước mở rộng hợp tác mới, cho thấy định hướng thúc đẩy giao lưu thế hệ trẻ gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời kỳ chuyển đổi số.
Song song với đó, nhiều cơ chế hợp tác đối ngoại Nhân dân tiếp tục được củng cố như Bản ghi nhớ thiết lập cơ chế giao lưu định kỳ giữa Hội Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Tuyên Quang và Hiệp hội hữu nghị đối ngoại nhân dân thành phố Bách Sắc; Bản ghi nhớ hợp tác giữa Hội Chữ thập đỏ tỉnh Tuyên Quang và Hội Chữ thập đỏ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây giai đoạn 2026-2028.
Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh, an toàn khu vực biên giới, tỉnh Tuyên Quang đã ký Thỏa thuận phối hợp phòng chống cháy rừng tại khu vực biên giới với thành phố Bách Sắc (Trung Quốc), đồng thời mở rộng cơ chế phối hợp đa phương giữa Tuyên Quang, Cao Bằng và thành phố Bách Sắc nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng và ứng phó thiên tai khu vực giáp biên.
Công tác xây dựng Đảng, đào tạo cán bộ và phối hợp thông tin tuyên truyền cũng được mở rộng thông qua nhiều thỏa thuận mới như: Bản ghi nhớ giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Tuyên Quang với Ban Tuyên truyền Thành ủy Bách Sắc về thiết lập cơ chế giao lưu, hợp tác truyền thông; Thỏa thuận giữa Ban Tổ chức Tỉnh ủy Tuyên Quang và Ban Tổ chức Thành ủy Bách Sắc về hợp tác bồi dưỡng cán bộ; Thỏa thuận hợp tác đào tạo cán bộ giữa các tỉnh, thành phố Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hải Phòng với Khu ủy Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.
Đặc biệt, Ý định thư về thiết lập quan hệ tỉnh/thành phố hữu nghị giữa Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang và Chính quyền Nhân dân thành phố Bách Sắc tiếp tục mở ra nền tảng quan trọng để hai bên thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, văn hóa, giáo dục, giao lưu Nhân dân và kết nối khu vực biên giới trong thời gian tới.
Không chỉ mở rộng hợp tác, tỉnh Tuyên Quang còn chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đối ngoại thông qua Thỏa thuận giữa Sở Ngoại vụ tỉnh Tuyên Quang và Văn phòng Ngoại sự thành phố Bách Sắc về thiết lập cơ chế kiểm tra biên giới song phương, góp phần tăng cường trao đổi thông tin, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh và bảo đảm hoạt động hợp tác diễn ra đúng quy định, ổn định và hiệu quả.
Những nội dung hợp tác ngày càng cụ thể, đa lĩnh vực và gắn chặt với yêu cầu phát triển thực tiễn cho thấy công tác đối ngoại của tỉnh Tuyên Quang đang chuyển mạnh từ tư duy “ký kết hữu nghị” sang “hợp tác thực chất”, phù hợp tinh thần Chỉ thị số 56-CT/TW của Ban Bí thư.
Chuyển đổi số – “trợ lý thông minh” của công tác đối ngoại
Một trong những điểm mới nổi bật trong triển khai Chỉ thị 56 là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi và giám sát thực hiện các cam kết quốc tế.
Tại Hội thảo tập huấn hướng dẫn sử dụng phần mềm theo dõi cam kết, thỏa thuận quốc tế do Bộ Ngoại giao tổ chức ngày 19/5/2026, hệ thống theo dõi thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương đã được giới thiệu như một nền tảng số thống nhất, theo thời gian thực, giúp quản lý xuyên suốt việc triển khai các cam kết quốc tế từ Trung ương tới địa phương.
Hệ thống được thiết kế với nhiều tính năng hiện đại như dashboard giám sát đa tầng, theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ theo thời gian thực, cảnh báo thông minh, liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương.
Không chỉ dừng ở việc số hóa quy trình báo cáo, phần mềm còn cho phép cập nhật tiến độ triển khai từng cam kết, phân loại khó khăn, vướng mắc, theo dõi trách nhiệm thực hiện và đánh giá kết quả bằng dữ liệu cụ thể.
Đối với một tỉnh miền núi, biên giới như Tuyên Quang, việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về các thỏa thuận quốc tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều này không chỉ giúp quản lý thống nhất, đồng bộ các hoạt động hợp tác quốc tế mà còn nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo sớm các vấn đề phát sinh, tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, công tác đối ngoại cũng không thể đứng ngoài dòng chảy đó. Những “bản ghi nhớ trên giấy” giờ đây được quản lý bằng dữ liệu số, tiến độ thực hiện được cập nhật trực tuyến và trách nhiệm từng cơ quan được thể hiện rõ ràng qua hệ thống giám sát điện tử.
Đối ngoại phục vụ phát triển: Hướng đi phù hợp với Tuyên Quang
Sau sáp nhập, Tuyên Quang trở thành tỉnh có quy mô lớn hơn, không gian phát triển rộng hơn và giữ vị trí quan trọng trong liên kết vùng trung du và miền núi phía Bắc, đặc biệt là khu vực biên giới giáp Trung Quốc. Chính vì vậy, việc triển khai Chỉ thị 56 được tỉnh xác định phải gắn chặt với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Theo các chương trình đối ngoại, hội nhập quốc tế của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, tỉnh ưu tiên thúc đẩy hợp tác với các địa phương của tỉnh Vân Nam và Quảng Tây (Trung Quốc) trên các lĩnh vực thương mại, du lịch, nông nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực, quản lý lao động qua biên giới và giao lưu Nhân dân.
Đây cũng là định hướng phù hợp với Chương trình hành động số 52-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, trong đó nhấn mạnh phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, thương mại biên giới, kết nối vùng và nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế.
Đặc biệt, tỉnh đang hướng tới khai thác hiệu quả tuyến hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; phát triển cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy thành khu kinh tế tổng hợp hiện đại, thúc đẩy xuất nhập khẩu và giao lưu thương mại biên giới.
Song song với đó, tỉnh tiếp tục xác định ngoại giao kinh tế là trọng tâm của hoạt động đối ngoại. Các hoạt động xúc tiến đầu tư, ký kết hợp tác quốc tế sẽ tập trung vào những lĩnh vực tỉnh có lợi thế như nông nghiệp đặc trưng, công nghiệp chế biến, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số.
Không chỉ phục vụ phát triển kinh tế, công tác đối ngoại của tỉnh còn góp phần nâng cao hiệu quả vận động, kết nối và quản lý nguồn viện trợ quốc tế. Trong những năm qua, nhiều chương trình, dự án viện trợ nước ngoài về giáo dục, y tế, giảm nghèo, bảo vệ trẻ em, ứng phó thiên tai và phát triển sinh kế đã mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh.
Năm 2025, tỉnh Tuyên Quang đã vận động, tiếp nhận 61 chương trình, dự án và khoản viện trợ phi chính phủ nước ngoài với tổng giá trị cam kết tài trợ đạt 8.955.758 USD (tương đương 223,9 tỷ đồng), giá trị giải ngân đạt 4.148.755 USD (tương đương 103 tỷ đồng). Các nguồn viện trợ tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực giáo dục, y tế, hỗ trợ sinh kế, bảo vệ trẻ em, ứng phó thiên tai, cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao năng lực cộng đồng tại các địa bàn khó khăn.
Riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, tỉnh tiếp tục vận động được 15 chương trình, dự án viện trợ với tổng kinh phí cam kết khoảng 56,74 tỷ đồng. Nhiều chương trình đã trực tiếp hỗ trợ xây dựng trường lớp học, cải thiện điều kiện sinh hoạt cho học sinh vùng cao, hỗ trợ sinh kế cho người dân, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và tăng khả năng chống chịu trước thiên tai, biến đổi khí hậu…
Gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả thực hiện các cam kết hợp tác quốc tế theo tinh thần Chỉ thị số 56-CT/TW, tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng công tác thẩm định, quản lý và giám sát các chương trình, dự án viện trợ; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật và phù hợp với nhu cầu thực tiễn của địa phương. Đồng thời, tăng cường rà soát hiệu quả triển khai các thỏa thuận hợp tác quốc tế, tránh tình trạng ký kết hình thức, dàn trải; góp phần đưa nguồn lực hợp tác và viện trợ quốc tế thực sự trở thành động lực hỗ trợ phát triển bền vững tại cơ sở.
Giữ vững “lá chắn mềm” trên mặt trận đối ngoại
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, hoạt động đối ngoại ngày càng gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và ổn định xã hội. Chỉ thị 56 yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các cam kết quốc tế; kiên quyết đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc chủ trương đối ngoại của Đảng và Nhà nước.
Trong thời đại số, công tác đối ngoại không chỉ diễn ra trên bàn đàm phán mà còn hiện diện mạnh mẽ trên không gian mạng. Vì vậy, cùng với việc mở rộng hợp tác quốc tế, các cấp, ngành cần chủ động định hướng thông tin, nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại và phản bác kịp thời các thông tin sai lệch liên quan đến hoạt động hợp tác quốc tế của địa phương.
Có thể thấy, Chỉ thị số 56-CT/TW không chỉ là yêu cầu về quản lý hoạt động ký kết và thực hiện cam kết quốc tế, mà còn là bước chuyển mạnh mẽ về tư duy đối ngoại trong thời kỳ mới: đối ngoại phải thực chất hơn, hiện đại hơn, hiệu quả hơn và phục vụ trực tiếp cho phát triển đất nước, địa phương và cuộc sống Nhân dân.
Với Tuyên Quang, việc triển khai hiệu quả Chỉ thị 56 sẽ góp phần mở rộng không gian hợp tác quốc tế, nâng cao năng lực hội nhập, thu hút thêm nguồn lực phát triển, đồng thời giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới và xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững./.
Phương Thuận
