Nguyên cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã từng khẳng định: “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”. Đó không chỉ là một nhận định mang tính tổng kết thực tiễn sâu sắc, mà còn là sự khẳng định đầy tự hào về thành quả của đường lối đối ngoại đổi mới và hội nhập quốc tế dưới sự lãnh đạo của Đảng. Thực tế cho thấy, chưa bao giờ vị thế, uy tín và năng lực hội nhập quốc tế của Việt Nam được nâng cao mạnh mẽ như hiện nay. Từ một quốc gia từng bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã trở thành đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế và là một trong những nền kinh tế năng động của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hội đàm với Bí thư Thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch HĐNN và HĐBT Cuba Raul Castro Ruz (La Habana, 29/3/2018) (Ảnh: TTXVN)
Theo dữ liệu từ Bộ Ngoại giao, tính đến tháng 11/2023, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 193 quốc gia thuộc tất cả các châu lục; có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 30 quốc gia, trong đó có tất cả 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Đặc biệt, việc liên tiếp nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện với nhiều cường quốc hàng đầu như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Nga và Ấn Độ[2] cho thấy uy tín và vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong cấu trúc khu vực và toàn cầu. Trên lĩnh vực kinh tế, với 16 Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết và thực thi, Việt Nam đang thuộc nhóm nền kinh tế có độ mở lớn nhất thế giới. Kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục tăng trưởng ở mức cao, thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục khởi sắc, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế - xã hội.
Tinh thần chủ động hội nhập quốc tế ấy đang lan tỏa mạnh mẽ tới từng địa phương. Năm 2025, tỉnh Tuyên Quang, sau khi hợp nhất với tỉnh Hà Giang, đã chủ động triển khai hiệu quả các hoạt động đối ngoại, mở rộng hợp tác quốc tế trên nhiều lĩnh vực, như: Xúc tiến đầu tư, thương mại, giáo dục, du lịch, lao động và giao lưu nhân dân… Trong điều kiện tình hình quốc tế còn nhiều khó khăn, tỉnh vẫn duy trì hiệu quả các hoạt động hợp tác với nhiều đối tác đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Lào, Đức và các tổ chức quốc tế. Tính đến hết năm 2025, tỉnh Tuyên Quang đã phê duyệt, cho phép 79 đoàn với 726 lượt cán bộ đi công tác nước ngoài; đồng thời đón tiếp 189 đoàn với 1.374 lượt khách quốc tế đến thăm và làm việc tại địa phương. Các hoạt động trao đổi đoàn được triển khai ngày càng thực chất, tập trung vào xúc tiến đầu tư, kết nối thương mại, quảng bá du lịch và mở rộng hợp tác địa phương. Nổi bật trong năm là việc lãnh đạo tỉnh tham dự các diễn đàn hợp tác quốc tế quan trọng như Diễn đàn hợp tác chính quyền địa phương Mê Kông - Lan Thương tại Trung Quốc; Hội nghị quốc tế UNESCO về Công viên địa chất toàn cầu tại Chile; các hoạt động xúc tiến đầu tư, giao lưu văn hóa tại Hàn Quốc; hội nghị xúc tiến thương mại biên giới Việt - Trung… Qua đó, hình ảnh tỉnh Tuyên Quang năng động, cởi mở, giàu tiềm năng tiếp tục được quảng bá rộng rãi tới bạn bè quốc tế. Công tác ngoại giao kinh tế của tỉnh cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt hơn 982 triệu USD, tăng gần 96% so với năm 2024; trong đó xuất khẩu đạt trên 790 triệu USD. Tỉnh thu hút mới 03 dự án FDI với tổng vốn đăng ký trên 144 triệu USD, nâng tổng số dự án FDI còn hiệu lực lên 26 dự án đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Australia, Trung Quốc… Bên cạnh đó, công tác vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài tiếp tục được triển khai hiệu quả. Năm 2025, tỉnh đang quản lý và triển khai 53 chương trình, dự án viện trợ không hoàn lại nước ngoài, với tổng kinh phí giải ngân ước đạt khoảng 103 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực giảm nghèo, giáo dục, y tế, phát triển sinh kế và khắc phục hậu quả thiên tai. Những kết quả đó cho thấy: đường lối đối ngoại của Đảng không chỉ tạo dựng vị thế quốc gia trên trường quốc tế, mà còn trực tiếp mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương.
Đồng chí Hầu A Lềnh, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tuyên Quang hội kiến song phương với đồng chí Vương Ninh, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. (Ảnh: Báo Tuyên Quang)
Thời gian qua, trên không gian mạng đã xuất hiện nhiều quan điểm sai trái cho rằng “Ngoại giao cây tre Việt Nam” là biểu hiện của sự “đu dây”, “gió chiều nào theo chiều ấy” hay “thiếu nguyên tắc” trong quan hệ quốc tế. Một số đối tượng còn cố tình xuyên tạc rằng Việt Nam đang “lựa chọn phe phái” hoặc “dao động chiến lược” trước cạnh tranh giữa các nước lớn. Đây là những nhận định phiến diện, thiếu hiểu biết về đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ của Việt Nam. Trong khi đó, thực tế đã chứng minh “Ngoại giao cây tre” là sự kết hợp hài hòa giữa kiên định nguyên tắc và linh hoạt sách lược – một trường phái ngoại giao mang đậm bản sắc Việt Nam đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Thủ đoạn khác là kích động tư tưởng “dân tộc cực đoan”, đặc biệt liên quan đến vấn đề Biển Đông. Các thế lực thù địch lợi dụng lòng yêu nước để quy kết Đảng và Nhà nước là “nhu nhược”, chúng cổ súy tư tưởng đối đầu, thúc đẩy tâm lý “phải chọn phe” hoặc liên minh quân sự với nước ngày để chống lại nước khác. Mục tiêu sâu xa là đẩy Việt Nam vào vòng xoáy đối đầu địa chính trị, phá vỡ môi trường hòa bình, ổn định mà Đảng và Nhà nước ta đã dày công vun đắp suốt nhiều thập kỷ. Ngoài ra, các thế lực thù địch còn lợi dụng các cam kết hội nhập quốc tế để xuyên tạc rằng Việt Nam phải chấp nhận “đa nguyên, đa đảng”, thay đổi thể chế chính trị hoặc “đánh đổi chủ quyền để phát triển kinh tế”. Chúng cố tình đồng nhất hội nhập với hòa tan, từ đó phủ nhận thành tựu phát triển và vai trò lãnh đạo của Đảng.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của Việt Nam trong những năm qua là minh chứng rõ ràng nhất để bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc. “Ngoại giao cây tre” không phải là sự mơ hồ về lập trường, mà là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nguyên tắc và linh hoạt. Gốc tre là biểu tượng cho tính độc lập, tự chủ; thân tre đại diện cho bản lĩnh và sự đoàn kết dân tộc; cành lá chính là sự mềm dẻo, thích ứng. Việt Nam không “đu dây” giữa các nước lớn, mà kiên định bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, chính sách đối ngoại cân bằng và khôn khéo của Việt Nam đã giúp đất nước duy trì quan hệ tốt đẹp với tất cả các đối tác lớn, đồng thời giữ vững môi trường hòa bình để phát triển. Đây là thành quả có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Bài học từ nhiều cuộc xung đột trên thế giới hiện nay cho thấy, khi một quốc gia bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu địa chính trị, người chịu hậu quả nặng nề nhất chính là nhân dân. Vì vậy, chính sách quốc phòng “4 không” và quan điểm “không chọn bên mà chọn công lý, lẽ phải và luật pháp quốc tế” của Việt Nam là lựa chọn đúng đắn, tỉnh táo và có trách nhiệm.
Hiệu quả của đường lối đối ngoại “Ngoại giao cây tre” ấy không chỉ thể hiện ở tầm quốc gia mà còn được minh chứng sinh động ở từng địa phương. Riêng tại tỉnh Tuyên Quang, năm 2025 tỉnh đã ký mới 27 thỏa thuận quốc tế, biên bản hợp tác quốc tế, đồng thời tiếp tục duy trì triển khai 48 thỏa thuận hợp tác đang còn hiệu lực với nhiều đối tác nước ngoài[6]. Các lĩnh vực hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu, tập trung vào thương mại, du lịch, giáo dục, nông nghiệp công nghệ cao, lao động và giao lưu nhân dân. Đặc biệt, các chương trình hợp tác với Hàn Quốc về lao động thời vụ, với Lào về giáo dục - đào tạo, với các địa phương Trung Quốc về giao lưu nhân dân, thương mại biên giới và quản lý biên giới tiếp tục được duy trì hiệu quả. Điều đó cho thấy hội nhập quốc tế của Việt Nam không chỉ dừng ở các cam kết cấp cao, mà đã thực sự lan tỏa tới đời sống kinh tế - xã hội ở các địa phương trong cả nước.
Trong tình hình mới, mặt trận đấu tranh chính trị, tư tưởng trên lĩnh vực đối ngoại sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, nhất là trên không gian mạng. Vì vậy, bảo vệ thành quả đối ngoại không chỉ là nhiệm vụ của ngành ngoại giao, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân yêu nước. Điều đặc biệt quan trọng là Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24 tháng 01 năm 2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới (Nghị quyết số 59-NQ/TW), trong đó xác định rõ yêu cầu đưa hội nhập quốc tế trở thành động lực chiến lược cho phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng nhưng phải giữ vững độc lập, tự chủ; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc. Đây chính là cơ sở lý luận và thực tiễn khẳng định rằng hội nhập quốc tế của Việt Nam không phải là “hòa tan”, càng không phải là sự nhân nhượng về chủ quyền, thể chế hay lợi ích quốc gia. Quán triệt tinh thần đó, tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Chương trình hành động của Tỉnh ủy và Kế hoạch của UBND tỉnh để triển khai thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Qua đó tiếp tục đổi mới tư duy đối ngoại theo hướng chủ động, thực chất, hiệu quả; gắn hội nhập quốc tế với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Để giữ vững thành quả đối ngoại mà Đảng và Nhà nước ta đã dày công xây dựng, trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp:
Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ trong mọi hoạt động hợp tác quốc tế.
Hai là, cần đổi mới mạnh mẽ công tác thông tin đối ngoại theo hướng chủ động, hiện đại, đa nền tảng và đa ngôn ngữ; lấy thông tin tích cực để đẩy lùi thông tin xấu độc, lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lan tỏa, phủ xanh những giá trị, thông tin tích cực. Hơn hết, chính những thành tựu thực tiễn về phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư, quảng bá du lịch, giảm nghèo và mở rộng hợp tác quốc tế của đất nước và các địa phương chính là “minh chứng sống” có sức thuyết phục nhất, đạp tan mọi luận điệu xuyên tạc, âm mưu chống phá của các thế lực thù địch.
Ba là, phải xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại và thông tin đối ngoại có bản lĩnh chính trị vững vàng với tư duy hội nhập hiện đại, tinh thông nghiệp vụ và có khả năng đấu tranh hiệu quả trên không gian mạng.
Bốn là, tiếp tục kiên định phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”; lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm trên hết, lấy hòa bình, ổn định và phát triển làm mục tiêu xuyên suốt của mọi hoạt động đối ngoại.
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định rằng chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta là một trong những nhân tố quan trọng tạo nên cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam hôm nay. Những luận điệu xuyên tạc, chống phá dù tinh vi đến đâu cũng không thể phủ nhận một thực tế: Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng, phát triển năng động và có tiếng nói ngày càng quan trọng trên trường quốc tế. Từ những thành tựu chung của đất nước đến kết quả cụ thể trong công tác đối ngoại của tỉnh Tuyên Quang năm 2025 đã cho thấy rõ hiệu quả của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế dưới sự lãnh đạo của Đảng. Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng, nền “Ngoại giao cây tre Việt Nam” sẽ tiếp tục vươn cao, bền bỉ trước mọi giông bão, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Thanh Hiếu
