Với tỉnhTuyên Quang, những năm qua công tác đối ngoại đã có bước chuyển theo hướng đó. Từ duy trì quan hệ, trao đổi đoàn, ký kết thỏa thuận, hoạt động đối ngoại ngày càng gắn với những nhiệm vụ cụ thể hơn của tỉnh như thu hút đầu tư, quản lý biên giới, hợp tác quốc tế, mở rộng thị trường, hợp tác giáo dục, y tế, lao động, việc làm, du lịch, vận động nguồn lực phi chính phủ nước ngoại và quảng bá hình ảnh địa phương.
Từ công tác tham mưu đến tổ chức thực hiện
Bước vào giai đoạn mới, yêu cầu đối với công tác đối ngoại địa phương ngày càng cao. Đại hội XIV của Đảng xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Điều đó đòi hỏi công tác đối ngoại của Tỉnh phải bám sát hơn nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tích cực, chủ động tham mưu, phối hợp và tổ chức thực hiện.
Một chương trình đối ngoại hiệu quả không bắt đầu từ ngày diễn ra cuộc gặp. Phía sau một chuyến công tác, một đoàn khách quốc tế đến làm việc hay một chương trình xúc tiến là cả quá trình chuẩn bị: xác định mục tiêu, lựa chọn đối tác, thống nhất nội dung, chuẩn bị chương trình làm việc, phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan, đồng thời tính toán những nội dung có thể triển khai sau chuyến đi. Đây là phần việc đòi hỏi sự kỹ lưỡng, bởi một cuộc gặp có thể diễn ra trong một buổi, nhưng để biến nội dung trao đổi thành hợp tác cụ thể có khi cần nhiều tháng, thậm chí lâu hơn. Chính ở khâu này, vai trò tham mưu và điều phối của cơ quan chuyên môn về đối ngoại được thể hiện rõ.
Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Chuyên đề “Những nội dung trọng tâm, cốt lõi Nghị quyết của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài”. Ảnh: quochoi.vn
Quan hệ đối ngoại ngày càng đi vào chiều sâu
Tuyên Quang phê duyệt, cho phép 79 đoàn với 726 lượt cán bộ đi công tác nước ngoài; đồng thời đón 189 đoàn với hơn 1.370 lượt khách quốc tế đến thăm và làm việc tại tỉnh. tỉnh ký mới 27 thỏa thuận, biên bản ghi nhớ và biên bản hợp tác với các đối tác nước ngoài, đồng thời tiếp tục triển khai 46 thỏa thuận đã ký trước đó, các hoạt động trao đổi đoàn tập trung vào những lĩnh vực thiết thực như xúc tiến đầu tư, thương mại, giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa và du lịch.
Với người làm công tác đối ngoại, ký được một thỏa thuận mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là sau lễ ký, các cơ quan liên quan có tiếp tục trao đổi hay không, nội dung nào có thể triển khai trước, đơn vị nào làm đầu mối và kết quả đến đâu. Vì vậy, cùng với việc mở rộng quan hệ, Tuyên Quang đang chú trọng hơn đến việc đưa các thỏa thuận đã ký vào thực tiễn. Những nội dung hợp tác phù hợp được tiếp tục trao đổi, kết nối với các cơ quan chuyên môn, địa phương và doanh nghiệp để tìm khả năng triển khai.
Cách làm này cũng đặt ra yêu cầu đối với cán bộ đối ngoại phải hiểu công việc của các ngành, địa phương. Muốn kết nối một đối tác về nông nghiệp phải biết tỉnh đang cần gì, sản phẩm nào có khả năng hợp tác, doanh nghiệp nào có nhu cầu. Hợp tác về giáo dục, y tế hay du lịch cũng vậy. Nếu chỉ nắm quan hệ mà không nắm nhu cầu thì rất khó tạo ra hợp tác thực chất. Đó chính là ý nghĩa của yêu cầu “hiểu sâu” trong công tác đối ngoại.
Ngoại giao kinh tế: tìm đúng đối tác, đúng nhu cầu
Đối với địa phương, một trong những thước đo rõ nhất của hiệu quả đối ngoại là khả năng góp phần mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và huy động nguồn lực cho phát triển. Đến tháng 5/2026, toàn tỉnh có 26 dự án FDI đang hoạt động, với tổng vốn đăng ký khoảng 276 triệu USD. Cùng với thu hút đầu tư, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 lần đầu vượt mốc 1,1 tỷ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 918 triệu USD.
Từ thực tế đó, ngoại giao kinh tế tiếp tục là một trọng tâm trong công tác đối ngoại của tỉnh. Việc xúc tiến đầu tư, thương mại cần đi vào những lĩnh vực cụ thể, gắn với tiềm năng, lợi thế và nhu cầu thực tế của Tuyên Quang. Các chương trình làm việc với đối tác nước ngoài cũng cần quan tâm nhiều hơn đến khả năng hợp tác sau chương trình, thay vì chỉ dừng ở việc giới thiệu tiềm năng.
Trong quá trình này, việc kết nối các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, các tổ chức quốc tế, hiệp hội doanh nghiệp và đối tác nước ngoài có ý nghĩa quan trọng. Thực tế các hoạt động đối ngoại của tỉnh thời gian qua cho thấy những cuộc gặp với cơ quan đại diện, doanh nghiệp và đối tác quốc tế đang được sử dụng ngày càng nhiều như một kênh để tìm kiếm thông tin thị trường và cơ hội hợp tác.
Sau hợp nhất, Tuyên Quang trở thành tỉnh biên giới với đường biên dài hơn 277 km tiếp giáp với tỉnh Vân Nam và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Trung Quốc. Không gian mới mở ra nhiều cơ hội về thương mại biên giới, kinh tế cửa khẩu, du lịch và giao lưu nhân dân, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác đối ngoại biên giới. Với đặc thù đó, quan hệ với các địa phương của Trung Quốc có vị trí quan trọng trong tổng thể công tác đối ngoại của tỉnh. Các cơ chế trao đổi, hội đàm và giao lưu với Vân Nam, Quảng Tây được duy trì; hợp tác được thúc đẩy trên những lĩnh vực như thương mại, du lịch, giáo dục, y tế, giao lưu nhân dân và quản lý biên giới.
Khi nguồn lực quốc tế đến được với người dân
Từ năm 2023 đến tháng 5 năm 2026, tỉnh đã vận động và triển khai 262 chương trình, dự án, với tổng giá trị cam kết trên 32,4 triệu USD.
Một chương trình hỗ trợ giáo dục nếu giúp học sinh có điều kiện học tập tốt hơn; một dự án sinh kế nếu giúp người dân có thêm thu nhập; một chương trình y tế nếu góp phần cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe - những kết quả đó mới là ý nghĩa thực chất của hoạt động đối ngoại. Vận động nguồn lực quốc tế cũng đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ. Cơ quan đối ngoại phải nắm được nhu cầu của địa phương, tìm kiếm tổ chức phù hợp, hỗ trợ kết nối và đồng hành trong quá trình triển khai. Địa phương và đơn vị thụ hưởng cũng phải chủ động thực hiện, quản lý và sử dụng nguồn lực đúng mục đích. Khi làm tốt những khâu đó, khoảng cách giữa “hoạt động đối ngoại” và đời sống người dân được rút ngắn đáng kể.
Quảng bá Tuyên Quang bằng những giá trị riêng có
Công tác đối ngoại góp phần đưa hình ảnh Tuyên Quang đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài, bởi một địa phương muốn thu hút du khách, nhà đầu tư hay đối tác quốc tế trước hết phải tạo được sự nhận diện và thiện cảm. Tuyên Quang có những giá trị riêng để quảng bá: vùng đất giàu truyền thống cách mạng, từng là Thủ đô Khu giải phóng, Thủ đô Kháng chiến; công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn; một không gian văn hóa đa dạng; cảnh quan thiên nhiên phong phú; cùng những sản phẩm nông nghiệp, du lịch rất nhiều tiềm năng. Trong hoạt động đối ngoại, những giá trị đó được giới thiệu thông qua các chương trình giao lưu văn hóa, xúc tiến du lịch, quảng bá sản phẩm, thông tin đối ngoại và các hoạt động hợp tác quốc tế. Việc Báo và Phát thanh, Truyền hình Tuyên Quang có tác phẩm đoạt Giải Nhì Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại lần thứ XI năm 2025 là một kết quả đáng ghi nhận. Qua đó cho thấy công tác thông tin đối ngoại ngày càng trở thành một bộ phận quan trọng trong việc giới thiệu hình ảnh địa phương.
“Làm đến cùng” để quan hệ đối ngoại trở thành kết quả thực tế
Tuyên Quang duy trì quan hệ với 11 địa phương và hơn 100 đối tác quốc tế, triển khai 57 thỏa thuận hợp tác quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục mở rộng hợp tác trong giai đoạn mới. Cùng với cơ hội là yêu cầu phải lựa chọn kỹ hơn. Không phải quan hệ nào cũng có thể mở rộng theo cùng một cách, cũng không phải thỏa thuận nào cũng có thể triển khai ngay. Điều cần thiết là xác định được những đối tác có khả năng hợp tác lâu dài, những lĩnh vực tỉnh thực sự cần và những nội dung có thể tạo ra kết quả thực tế.
Đây cũng là lúc tinh thần “làm đúng, làm đến cùng” cần được thể hiện rõ trong công tác đối ngoại.
Làm đúng là tham mưu đúng quy định, đúng thẩm quyền, đúng nhu cầu và đúng đối tác.
Làm đến cùng là không dừng lại ở việc hoàn thành một chuyến công tác, một hội nghị hay một lễ ký kết, mà tiếp tục theo dõi những nội dung đã thống nhất, đôn đốc việc triển khai và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh. Đối với cơ quan làm công tác đối ngoại, đây là yêu cầu rất thực tế. Có những việc kết quả nhìn thấy ngay, nhưng cũng có những mối quan hệ phải được duy trì qua rất nhiều lần gặp gỡ, nhiều lần trao đổi mới có thể hình thành một dự án hoặc một chương trình hợp tác. Sự kiên trì, trách nhiệm và khả năng phối hợp vì thế là yếu tố rất quan trọng để biến quan hệ thành kết quả.
Đối với Tuyên Quang, những kết quả đạt được trong thời gian qua là nền tảng để tỉnh bước vào một giai đoạn hội nhập sâu rộng hơn. Không gian phát triển mới, đặc biệt là lợi thế về biên giới, cùng mạng lưới quan hệ quốc tế được xây dựng qua nhiều năm đang mở ra thêm nhiều cơ hội.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để tận dụng tốt những cơ hội đó.
Công tác đối ngoại cần tiếp tục bám sát yêu cầu phát triển của tỉnh; nâng cao chất lượng tham mưu; chủ động tìm kiếm và kết nối đối tác; chú trọng ngoại giao kinh tế, xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch; mở rộng hợp tác về giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ, lao động, việc làm; văn hóa; đồng thời phát huy hiệu quả đối ngoại Đảng và đối ngoại nhân dân và thông tin đối ngoại.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan đối ngoại với các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Cơ quan đối ngoại không thể tự mình tạo ra các dự án hợp tác nếu không hiểu ngành, không nắm nhu cầu của cơ sở và không có sự phối hợp của các đơn vị liên quan.
“Tâm thế mới, khí thế mới, hành động mới”; “hiểu sâu, làm đúng, làm đến cùng” - đó chính là yêu cầu đối với những người làm công tác đối ngoại trong giai đoạn mới. Với Tuyên Quang, tinh thần ấy cần được bắt đầu từ những việc cụ thể, từ từng cuộc gặp, từng chương trình hợp tác, từng thỏa thuận được ký kết và từng nguồn lực được kết nối. Làm tốt từng việc, kiên trì theo đuổi từng cơ hội, để những quan hệ đã được xây dựng qua thời gian ngày càng tạo ra nhiều giá trị hơn cho phát triển kinh tế - xã hội, cho doanh nghiệp và cho Nhân dân./.
Mao Quốc Toản
