Trong hơn 23 năm làm công tác đối ngoại, tôi luôn cho rằng vận động viện trợ không phải là đi xin dự án. Điều quan trọng hơn là giúp các tổ chức quốc tế nhìn thấy đúng nhu cầu của địa phương và giúp người dân hiểu đúng giá trị của từng chương trình. Khi hai bên cùng nhìn về một mục tiêu thì nguồn lực quốc tế mới phát huy hiệu quả lâu dài.
Từ cuối năm 2025 đến nay, cách làm ấy tiếp tục được triển khai trong công tác tham mưu, vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài của Sở Ngoại vụ tỉnh Tuyên Quang. Thay vì chỉ gửi các văn bản giới thiệu nhu cầu, cán bộ đối ngoại chủ động xuống cơ sở, phối hợp với chính quyền các xã khảo sát thực tế, gặp gỡ người dân, rà soát từng nhu cầu cụ thể. Những vấn đề được đề xuất không còn là các danh mục chung chung mà được lượng hóa thành những nội dung rõ ràng: địa điểm nào thiếu nước sạch, trường học nào cần sửa chữa, thôn nào cần hỗ trợ sinh kế, nhóm trẻ em nào cần được bảo vệ, khu vực nào thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Những thông tin đó trở thành cơ sở để trao đổi với các tổ chức quốc tế.
Chính quyền xã Bản Máy, thầy cô giáo, học sinh và đại diện tổ chức Plan chụp ảnh lưu niệm bên công trình đã hoàn thành
Khi đoàn của Plan International Việt Nam đến làm việc tại Tuyên Quang, thay vì dành phần lớn thời gian trong phòng họp, chương trình được thiết kế để đoàn trực tiếp đến các địa bàn dự kiến triển khai dự án. Ở đó, các chuyên gia của tổ chức gặp chính quyền cơ sở, giáo viên, cán bộ y tế, phụ huynh và người dân. Những cuộc trao đổi không dài nhưng rất thực chất. Người dân nói điều mình cần. Chính quyền địa phương nói điều mình đang thiếu. Các tổ chức quốc tế nói điều họ có thể hỗ trợ. Chính sự gặp gỡ trực tiếp ấy giúp khoảng cách giữa nhà tài trợ và người thụ hưởng được rút ngắn.
Điểm sạt lở trường PTDTBT TH&THCS Túng Sán, xã Tân Tiến
Đoàn nhà tài trợ Tổ chức Plan đi khảo sát dự án xây kè sạt lở thiên tai cơn bão 10, 11 tại trường Túng Sán
Chính quyền và tổ chức Plan khảo sát tại trường Túng Sán
Lễ Khánh thành bàn giao công trìn khắc phục hậu quả thiên tai
Điều chúng tôi luôn kiên trì thực hiện là không xây dựng dự án từ bàn giấy. Trước mỗi chương trình làm việc với đối tác, Sở Ngoại vụ phối hợp với chính quyền địa phương xuống tận cơ sở khảo sát, làm việc với cấp ủy, chính quyền, trường học, trạm y tế và đặc biệt là gặp gỡ người dân để lắng nghe nhu cầu thực tế. Có nơi người dân cần nước sạch, có nơi cần hỗ trợ sinh kế, có nơi cần sửa chữa trường học hoặc tăng cường bảo vệ trẻ em... Những nhu cầu ấy được rà soát, đối chiếu với định hướng của từng tổ chức quốc tế trước khi giới thiệu đối tác đến khảo sát, cách làm ấy giúp các chương trình được xây dựng từ thực tiễn, hạn chế tình trạng hỗ trợ không đúng nhu cầu và tạo được sự đồng thuận rất cao của cộng đồng.
Phụ nữ xã Vĩnh Tuy tham gia triển khai dự án WE4Ag do tổ chức Care quốc tế tài trợ
Qua nhiều năm làm việc với các tổ chức quốc tế, tôi nhận thấy các tổ chức quốc tế không chỉ quan tâm quy mô dự án mà còn đặc biệt coi trọng tính minh bạch, sự đồng thuận của cộng đồng và cam kết của chính quyền địa phương. Khi địa phương chuẩn bị kỹ nhu cầu và chủ động phối hợp, khả năng vận động thành công cao hơn nhiều. Cũng vì vậy, trong mỗi chuyến khảo sát, Sở Ngoại vụ luôn đóng vai trò là cầu nối giữa nhà tài trợ với địa phương, giúp hai bên hiểu nhau hơn và cùng tìm được hướng hỗ trợ phù hợp.
Quản lý dự án GNI Hàn Quốc tại Tuyên Quang ông Phùng Văn Lập với dự án Thư viện thân thiện
Hiệu quả của cách làm này được thể hiện khá rõ trong thực tiễn. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 52 tổ chức phi chính phủ nước ngoài đăng ký hoạt động. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, Sở Ngoại vụ đã tham mưu vận động, tiếp nhận và triển khai 28 chương trình, dự án với tổng kinh phí ký cam kết đạt 295.281.864.878 đồng, các nguồn viện trợ được ưu tiên cho những lĩnh vực người dân đang cần nhất như giáo dục, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ trẻ em, cải thiện sinh kế, hỗ trợ người yếu thế, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển cộng đồng. Những con số ấy không chỉ phản ánh kết quả huy động nguồn lực mà còn mở thêm cơ hội phát triển bền vững cho nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Trong các đối tác quốc tế đang hoạt động tại Tuyên Quang, tổ chức Plan International Việt Nam là một trong những đối tác gắn bó nhiều năm với Tuyên Quang thông qua các chương trình về bảo vệ trẻ em, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng giới, phát triển sinh kế và nâng cao khả năng chống chịu thiên tai. Điều đáng quý không chỉ nằm ở nguồn lực tài trợ mà còn ở phương pháp làm việc luôn lấy trẻ em làm trung tâm.
Đại diện tổ chức PLAN quốc tế, Lãnh đạo Sở Ngoại vụ khánh thành công trình nhà lưu trú học sinh xã Tả Nhìu
Ở nhiều nơi, người dân nhớ đến dự án không phải vì tên gọi quốc tế mà bởi những điều rất gần gũi: lớp học khang trang hơn, nhà vệ sinh sạch sẽ hơn, trẻ em được học kỹ năng phòng chống xâm hại, phụ nữ được tập huấn phát triển sinh kế, cán bộ thôn được hướng dẫn ứng phó thiên tai. Đó chính là giá trị lâu dài mà hợp tác quốc tế mang lại.
Điều đáng mừng là nhiều địa phương đã chủ động xây dựng danh mục nhu cầu, chuẩn bị hồ sơ, tổ chức khảo sát thực địa và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quốc tế. Khi người dân đồng thuận, chính quyền vào cuộc và nhà tài trợ nhìn thấy sự minh bạch, dự án sẽ có sức sống lâu dài.
Một kinh nghiệm được rút ra là muốn vận động được dự án thì trước hết phải làm tốt công tác dân vận. Dân vận ở đây không chỉ là tuyên truyền mà còn là lắng nghe người dân, để chính người dân tham gia xác định nhu cầu, cùng bàn cách thực hiện và cùng giám sát kết quả. Khi người dân đồng thuận, chính quyền vào cuộc và nhà tài trợ nhìn thấy sự minh bạch, dự án sẽ có sức sống lâu dài.
Đại diện tổ chức Trẻ em Rồng xanh (BDI) tham gia hoạt động trồng chanh tứ mùa
Thực tế cho thấy nhiều tổ chức quốc tế khi quay trở lại Tuyên Quang đều đánh giá cao tinh thần hợp tác của địa phương. Không ít chương trình sau khi kết thúc vẫn tiếp tục được mở rộng hoặc triển khai giai đoạn mới, bởi những kết quả đạt được đã tạo dựng niềm tin với các đối tác. Qua quá trình đồng hành với nhiều tổ chức quốc tế, tôi nhận thấy điều giữ chân các đối tác không chỉ là tiềm năng hay lợi thế của địa phương. Quan trọng hơn cả là cách chúng tôi cùng chính quyền cơ sở và người dân chuẩn bị cho mỗi chương trình ngay từ đầu. Khi nhu cầu được xác định từ thực tiễn, người dân tích cực tham gia, chính quyền chủ động phối hợp và cam kết đồng hành trong suốt quá trình triển khai, các tổ chức quốc tế càng thêm tin tưởng để tiếp tục gắn bó với Tuyên Quang bằng những chương trình, dự án mới.
Tổ chức Plan và đại diện Sở Ngoại vụ trao hỗ trợ khẩn cấp thiên tai cơn bão số 10&11
Đối với người làm công tác đối ngoại, niềm vui không nằm ở số lượng dự án được ký kết hay giá trị nguồn viện trợ vận động được. Điều trân trọng nhất là sau mỗi chương trình, những lớp học vẫn sáng đèn, những mô hình sinh kế tiếp tục mang lại thu nhập, những em nhỏ có điều kiện học tập tốt hơn và niềm tin của các tổ chức quốc tế đối với Tuyên Quang ngày càng được củng cố. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của công tác dân vận trong đối ngoại: kết nối nguồn lực quốc tế để đến đúng nơi người dân cần./.
Phương Thuận
